ලස්සන ගැමි පරිසරයක පිහිටි “සූරියගම” නම් ගම්මානයේ සුමනපාල නමැති ඉතා අහිංසක, ඒ වගේම අන් අය කියන ඕනෑම දෙයක් එලෙසින්ම විශ්වාස කරන මිනිසෙකු ජීවත් විය. තමන්ගේම කියා නිසි තීරණයක් ගැනීමට නොදන්නා සුමනපාලගේ මේ නොමේරූ ගතිය ගැන ගමේ සිටි දඟකාර තරුණයන් හොඳින් දැන සිටියහ. ඔවුහු නිතරම සුමනපාලව විහිළුවට ලක් කිරීමට පුරුදුව සිටියහ.
දිනක් සුමනපාල සිය කුඩා පුතු සිරිපාල ද සමඟ තමන් සතු එකම බූරුවා සති පොළට ගෙනගොස් විකුණා දැමීමට තීරණය කළේය. පාන්දරින්ම ගමන පටන්ගත් මොවුන් තිදෙනා දූවිලි පිරුණු ගම් පාර දිගේ ඉදිරියට ඇදී ගියහ. සුමනපාල සහ පුතා බූරුවාගේ ලණුවෙන් අදිමින් පයින් ගමන් කළහ.
මඟ දෙපස සිටි ගමේ කොල්ලන් රංචුවකට මොවුන්ව දැකගත හැකි විය. උන් සුමනපාලට ඇසෙන සේ මෙසේ කීහ. “අනේ බලපං මෝඩකම! වාහනයක් වගේ හොඳ බූරුවෙක් ඉද්දිත් මේ දෙන්නා පයින් යනවනේ. අර පොඩි එකාටවත් බූරුවා උඩින් වාඩිවෙලා යන්න දෙන්න බැරිද?”
මෙය ඇසුණු සුමනපාල, “ඒකත් ඇත්ත නේද”යි සිතා පුතාව බූරුවාගේ පිට උඩින් වාඩි කරවා, තමා පයින් ගමන පිටත් විය.
තවත් ටික දුරක් යද්දී තවත් පිරිසක් මුණගැසුණි. ඔවුහු කොල්ලා දෙස බලමින්, “තූ නොදකින් විතරක්! තරුණ එකා බූරුවා පිට නැඟලා සැපට යනවා, වයසක තාත්තා මහ පාරේ පයින් යනවා. මොනතරම් අකීකරු ළමයෙක්ද?”යි දොස් නැගූහ.
ඒ කතාවෙන් ලැජ්ජාවට පත් සුමනපාල, වහාම පුතාව බිමට බස්සා තමා බූරුවා පිටට නැඟී පුතාව පයින් කැඳවාගෙන ගියේය.
තවත් ටික දුරක් යද්දී තවත් පිරිසක් අසල තේ කඩයක සිට කෑගැසුවෝය. “අනේ මෙහෙමත් කාලකණ්ණි තාත්තලා! අර අහිංසක කොලු පැටියාව මහ අව්වේ පයින් ඇවිද්දනවා. තමන් විතරක් බූරුවා පිට නැඟලා යනවා. දෙන්නටම බූරුවා උඩ යන්න බැරිද?”
සුමනපාලට නැවතත් සිතුණේ අන් අය කියන්නේ නිවැරදි කතාවක් කියාය. ඔහු වහාම සිය පුතාවද තමා පිටුපසින් බූරුවා පිට නැංවීය. දැන් දෙදෙනාම බූරුවා පිටය.
නමුත් අසරණ බූරුවාට මේ බර දරාගත නොහැකි විය. තද අව්ව සහ අධික බර නිසා බූරුවා වැනි වැනී ගොස් පාර අයිනේ ඇද වැටුණි. මේ දෙස බලා සිටි තරුණයෝ නැවතත් හිනැහෙමින්, “තමුසෙලා මනුස්සයෝද? අසරණ සතෙකුට මෙච්චර වද දෙන්නේ! ඕකව විකුණන්න කලින් ඉක්මනට සතුන්ගේ වෙද මහත්තයා ළඟට අරන් යනවා”යි උපදෙස් දුන්හ.
සුමනපාල නැවතත් අන් අයගේ කතාව හිස් මුදුනින් පිළිගත්තේය. ඔහු සහ පුතා එකතු වී අසරණ බූරුවාව ඔසවාගෙන වෙද මහතාගේ ගෙදර දෙසට ගමන් කරන්නට වූහ.
වෙද මහතාගේ ගෙදරට යාමට නම් ගඟ හරහා දමා තිබූ පාලම මතින් යා යුතුව තිබුණි. ඔවුන් පාලම මැදට යත්ම, පාලම යට සිටි සැර බල්ලන් රංචුවක් එකවරම බූරුවා දෙසට බුරන්නට වූහ. බුරන ශබ්දයට බිය වූ බූරුවා දැඟලීමට පටන් ගත්තේය. කලබලයට පත් සුමනපාලගේ අතින් බූරුවා ගිලිහී, වේගයෙන් ගලා යන ගඟට වැටුණි. සුළු මොහොතකින් බූරුවා සැඩ පහරට හසු වී නොපෙනී ගියේය.
අවසානයේ තමන්ගේම කියා නුවණින් සිතා බලන්නේ නැතිව අන් අය කියන කියන පලියට වැඩ කිරීමට ගිය සුමනපාලට, තමන් සතු එකම බූරුවා ද අහිමි වී, මුළු ගමේම හිනාවට ලක්වීමට සිදු විය.
ආදර්ශය:
“අන් අය කියන හැම දේම විමසා බැලීමකින් තොරව කිරීමට යන තැනැත්තා, අවසානයේ තමා සතු දේද අහිමි කරගෙන අන් අයගේ සිනහවට ලක්වේ. තමාගේ නුවණින් නිවැරදි තීරණ ගැනීමට පුරුදු වන්න.”
