ගුණපාල සිටියේ තම මෑණියන්ගේ සොහොන් කොත අසල ය. මීට සුළු මොහොතකට පෙර ඇයව මිහිදන් කර අවසන් විය. දින කිහිපයක සිට නොබාපූ රැවුල වැවුණු කම්මුල් දිගේ කඳුළු කැට රූරා වැටෙද්දී ඔහු එය සඟවා ගැනීමට උත්සාහ කළේ නැත. අවමංගල්යයට පැමිණි ගම්මුන් හිමින් සීරුවේ තම තමන්ගේ නිවෙස් බලා පිටව යද්දීත්, ගුණපාල ගල් ගැසී මෙන් එතැනම රැඳී සිටියේය. අවසානයේ ඔහුගේ උරහිසට අතක් තැබුවේ ගමේ සිටි වයෝවෘද්ධම පුද්ගලයා වූ නිකලස් සීයා ය.
“යමු පුතේ යමු… දැන් ඉතින් හිටියා කියලා වැඩක් නෑ. ලීලාවතී අක්කා යන්නම ගියා. වයස අසූ හතක් කියන්නේ සුළු පතල වයසක් නෙවෙයිනේ. මටත් ලබන අවුරුද්දට අසූ හතයි. තව කොච්චර කාලයක් මේ පොළොව උඩ මට ඉන්න ලැබේවිද දන්නේ නෑ,” නිකලස් සීයා දිගු සුසුමක් හෙළමින් කීවේය.
ගුණපාල සීයා දෙස බලා හිස සලා ඔහු සමඟ සෙමින් ගම් දෙසට පිය නැගීය. මහලු නිකලස් සීයා නිහඬ වූයේ නැත.
“උඹටත් දැන් වයස හතළිහකට කිට්ටුයි ගුණපාලයො. උඹ තවමත් තනිකඩයා. ඒක හොඳ දෙයක් නෙවෙයි. අම්මා ඉන්නකල් ඉතින් උඹට අඩුවක් දැනුණේ නෑ. හැබැයි දැන් උඹේ පාලු ගෙදරට ගෘහණියක් ඕනෑ. උඹේ වයසේ හිටපු අනිත් උන් දැන් දරුවෝ හදලා ලොකු මහත් කරලා. උඹ හරිම ලැජ්ජාකාරයා, ඒකයි වැරැද්ද. ටිකක් හිතලා මතලා කටයුතු කරපන්.”
“ඔව් සීයේ, මටත් ඒක තේරෙනවා. අම්මා ඉන්න කාලෙත් ඕකම තමයි මට කිව්වේ. මම ඒ ගැන හිතන්නම්,” ගුණපාල මලානික හඬින් පිළිතුරු දුන්නේය.
ගුණපාල තම මවගේ වියෝව දරාගත්තේ ඉතා අපහසුවෙනි. ඔහු පවුලේ බාලයා වූ අතර, ඔහුගේ වැඩිමහල් සහෝදරයන් දෙදෙනාම කලකට පෙර අකාලයේ මියගොස් තිබුණි. තමාම මහන්සියෙන් ගොඩනැඟූ විශාල නිවසේ ඔහු දැන් තනි වී ඇත. මීට පෙර නිවස සැමවිටම පිරිසිදුව තිබුණි. අම්මා උයන රසවත් කෑමවල සුවඳ මුළු නිවස පුරාම පැතිරී තිබුණි. ගුණපාල හැමදාම ගෙදර ආවේ නිවසේ තිබූ ඒ උණුසුම සොයාගෙනය.
ගමේ තනිකඩ පිරිමින් හිඟ නැත. සමහරු බේබදුකම නිසාත්, සමහරු අලසකම නිසාත්, තවත් සමහරු අධික ලැජ්ජාව නිසාත් තනිකඩව සිටියහ. නමුත් ගුණපාල ඔවුන්ට වඩා වෙනස්ය. ඔහු මත්පැන් හෝ දුම්වැටි පාවිච්චි නොකළ, ඉතා මහන්සියෙන් වැඩ කරන, ගුණගරුක මිනිසෙකි. තරුණ කාලයේ ප්රේම සම්බන්ධතා කිහිපයක් තිබුණද, ඒවා විවාහයක් දක්වා දුරදිග ගියේ නැත. වයස තිහ පසු වූ පසු තරුණ ගැහැණු ළමයින් සමඟ කතාබහ කිරීම ඔහුට අපහසු විය. ගමේ මංගල උත්සවයකට හෝ උත්සවයකට ගියත් ඔහු කොන් වී සිටියේය.
දැන් ඔහුට තනිකම තදින්ම දැනෙන්නට විය. ඔහු තම හිතවතියන් කිහිප දෙනෙකු ගැනම කල්පනා කළේය. අල්ලපු ගමේ සිටින චින්තා දරුවෙකු සිටින වැන්දඹුවකි. ඇය රූමත්ය. තවද ගමේ සිටින ලීලා නම් තරුණියක් ගැනද ඔහු සිතුවේය. නමුත් ලීලා යනු ඉතා සැර පරුෂ, කටසැර තැනැත්තියකි.
“නිකලස් සීයා ළඟට යන්න ඕනෑ. ඒ මනුස්සයා මේ ලෝකය ගැන ගොඩක් දේවල් දන්නවා. එයාගෙන් උපදෙසක් ගත්තොත් හොඳයි,” ගුණපාල තීරණය කළේය.
ඔහු නිකලස් සීයාගේ නිවසට යන විට සීයා මැටි කෝප්පයකට තේ වත්කර ගනිමින් සිටියේය. වසර දහයකට පෙර තම බිරිඳ අහිමි වූ දා සිට සීයා ජීවත් වූයේ තනිවමය.
“ආ… වරෙන් ගුණපාල, වරෙන්. මට හිතුණා උඹ එයි කියලා,” සීයා ඔහුට සංග්රහ කළේය. “බීපන් මේ ඖෂධීය තේ කෝප්පයක්. ඉතින් කියපන් කොලුවෝ, මොකක්ද හිතේ තියෙන අමාරුව?”
ගුණපාල තම ගැටලුව ඉදිරිපත් කළේය. “සීයේ, මම කසාද බඳින්න තීරණය කළා. ඒත් මට ගැළපෙන කෙනෙක් තෝරාගන්න බැහැ. අල්ලපු ගමේ චින්තා ඉන්නවා, ඒත් ඇයට දරුවෙක් ඉන්නවා. අපේ ගමේ ලීලා ඉන්නවා, ඒත් ඇගේ කට හරිම සැරයි. මම මොකද කරන්නේ?”
සීයා සිනාසුණේය. “ලීලා ගැන නම් කතා කරලා වැඩක් නැහැ. ඒකි මුළු ගමත් එක්කම රණ්ඩු වෙලා ඉවරයි. උඹ වගේ නිහඬ මිනිහෙකුට ඇය එක්ක එක දවසක්වත් ඉන්න ලැබෙන එකක් නැහැ. අනික දරුවෙක් ඉන්න කෙනෙක් බැන්දම, ඇය සැමවිටම තමන්ගේ දරුවාට මුල් තැන දෙනවා. ඒක මනුෂ්ය ස්වභාවය. උඹට ඕනෑ තමන්ගේම කියලා පවුලක් හදාගන්න පුළුවන් කෙනෙක්.”
ගුණපාල කල්පනාවට වැටුණි. “එහෙනම් කවුද සීයේ ඉතිරි වෙලා ඉන්නේ?”
“උඹ අපේ සිරිමලීව දන්නේ නැද්ද? ඇයව බැඳගනින්. උඹේ මුළු ජීවිතේම වාසනාවන්ත වේවි,” සීයා කෙලින්ම පැවසීය.
“සිරිමලී? සීයේ… ඒත් එයා… එයා එච්චර ලස්සන නැහැනේ. මුළු මූණ පුරාම ලප, කෙට්ටුයි, තඹ පාට කෙස්. ඒකයි කවුරුවත් ඇයව බඳින්න අකමැති,” ගුණපාල පුදුමයෙන් කීවේය.
“පුතේ, රූපය කියන්නේ වැහි වලාකුළක් වගේ. ඒක වෙලාවකට තියෙනවා, වෙලාවකට නැහැ. හැබැයි සිරිමලීගේ හදවත රත්තරන්. ඇය හිනා වෙද්දී මූණෙන් හිරු රැස් විහිදෙනවා වගේ. ඒ තරම් කරුණාවන්ත කෙල්ලෙක් මේ පළාතේම නැහැ. ඇයව බලාගන්න කෙනෙකුට ඇය පණ වුණත් දෙයි. මගේ වචනේ විශ්වාස කරලා ඇය ගැන හොයලා බලපන්.”
ගුණපාල එදා රාත්රිය පුරාම කල්පනා කළේය. සීයා කී දේ බොරු විය නොහැකිය. පසුදින ඔහු සිරිමලීව හමු වීමට මග බලා සිටියේය. ඇය කඩේට ගොස් එද්දී ඔහු ඇයව මුණගැසුණි.
“සිරිමලී… මම මේ බෑග් එක ගන්නම්,” ඔහු ඇය අසලට ගොස් කීවේය.
ඇය මදක් තිගැස්සී ඔහු දෙස බලා සිනාසුණාය. ඒ මොහොතේ ගුණපාලට නිකලස් සීයා කී දේ මතක් විය. ඇගේ සිනහව සැබවින්ම ඉතා මිහිරි විය. ඒ සිනහව තුළ කිසිදු කපටිකමක් හෝ අහංකාරකමක් නොවීය. ඇගේ මුහුණේ තිබූ ලප කැළැල් පවා ඒ සිනහව ඉදිරියේ මැකී යන බව ඔහුට දැනුණි.
සිරිමලී ගුණපාලට වඩා වසර කිහිපයක් බාල විය. ඇය දුප්පත් පවුලක වැඩිමහල් දියණිය වූ බැවින්, තම සහෝදර සහෝදරියන් වෙනුවෙන් කැප වී තරුණ කාලය ගෙවා දමා තිබුණි. ඒ නිසාම ඇයට තම පෞද්ගලික ජීවිතය ගැන සිතීමට කාලයක් ලැබුණේ නැත.
දින කිහිපයක් ඔවුන් කතාබහ කළහ. සිරිමලී යනු පුදුමාකාර දැනුමක් ඇති තැනැත්තියක බව ගුණපාලට වැටහුණි. ඇය පොතපත කියවීමට ලැදි වූ අතර, ඇගේ කතාව ඉතා ආකර්ෂණීය විය. මාස තුනකට පසු ගුණපාල ඇයට විවාහ යෝජනාවක් කළේය.
මුළු ගමම මේ ගැන කතා කරන්නට විය. “මූට පිස්සුද, අර ලප තියෙන කෙල්ලව බඳින්න?” සමහරු සමච්චල් කළහ.
නමුත් ගුණපාල ඒ කිසිවක් ගණනකට ගත්තේ නැත. ඔහුගේ මව මිය ගොස් වැඩි කලක් නොවූ බැවින්, ඔවුන් ඉතා චාම් ලෙස විවාහ විය. විවාහයෙන් පසු ගුණපාලගේ ජීවිතය සම්පූර්ණයෙන්ම වෙනස් විය.
සිරිමලී ඉතා දක්ෂ ගෘහණියක් වූවාය. ගුණපාල කුඹුරට ගොස් එන විට නිවස පිළිවෙළකට තිබුණි. උණු උණු කෑම වේලක් මේසය මත සූදානම් කර තිබුණි. ඇය ගුණපාලගේ පුංචි අවශ්යතා පවා නොකියාම තේරුම් ගත්තාය. ඔවුන්ගේ නිවස තුළ දැන් පවතින්නේ ආදරය සහ සාමය පමණි. ගුණපාලට දැන් ඇගේ තඹ පාට කෙස් කළඹත්, මුහුණේ ඇති ලප කැළලුත් ලෝකයේ ලස්සනම දේවල් බවට පත් වී තිබුණි.
කාලය කෙමෙන් ගෙවී ගියේය. සිරිමලී පුතෙකු ප්රසූත කළාය. ඒ දරුවාත් සිරිමලී වගේම තඹ පාට කෙස් කළඹක් ඇති ඉතා සුරතල් දරුවෙකි. ගුණපාල සිනාසෙමින් කීවේ, “දැන් මගේ ගෙදර හිරු දෙකක් පායලා” යනුවෙනි.
නමුත් එක් දුකක් ඔවුන්ට ඉතිරි විය. ඒ නිකලස් සීයාගේ වියෝවයි. සීයා මිය යන විට මුළු ගමම ඔහු වෙනුවෙන් කම්පා විය. ගුණපාල තම පියෙකුට මෙන් සීයාට අවසන් ගෞරව දැක්වූයේය. නිකලස් සීයා එදා දුන් ඒ උතුම් උපදෙස නොවන්නට, ගුණපාල අදටත් තනිකඩව හෝ නොගැළපෙන විවාහයක සිරවී සිටිනු ඇත.
පසුකාලයක ඔවුන්ට දියණියක ද උපන්නාය. ඇය ගුණපාල වගේම රූපවත් වූවාය. ගුණපාල සිරිමලී දෙස බලා නිතරම පවසන්නේ, “මට මේ ලෝකේ කිසිම රූප රැජිණියක් වැඩක් නැහැ, මගේ සිරිමලී තමයි මගේ ජීවිතේ වාසනාව” කියාය. සොබාදහමේ සුන්දරත්වය ඇත්තේ බාහිර රූපයේ නොව, අව්යාජ ආදරය සහ ගුණවත්කම තුළ බව ඔවුන් මුළු ගමටම ඔප්පු කර පෙන්වූහ.
