ඈත අතීතයේ අපේ ලංකාවේ සුන්දර ගම්මානයක් තිබුණා. මේ ගම වටේටම තිබුණේ මහා ගස්වැල් වලින් පිරුණු, කුරුල්ලන්ගේ නාදයෙන් හැමවෙලේම හැඩවුණු ලස්සන මහා කැලෑවක්. මේ ගමේ හිටියා “ගජනායක” කියලා හරිම නපුරු, දරුණු මුදලි කෙනෙක්. ඔහු යටතේ වැඩ කරන්න හිටපු පුංචි සේවක ළමයෙක් තමයි “සිරිමල්” කියන්නේ. සිරිමල් කියන්නේ හරිම අහිංසක, සතා සීපාවාට පවා ගොඩක් ආදරේ කරපු, හදවතක් තියෙන පුංචි ළමයෙක්. ඒත් ගජනායක මුදලි සිරිමල්ට සැලකුවේ හරිම කුරිරු විදිහට. උදේ ඉඳන් රෑ වෙනකන් වැඩ ගත්තත්, හරියට කෑම ටිකක්වත්, අඳින්න රෙදි කඩක්වත් දුන්නේ නැහැ. පොඩි වැරැද්දක් වුණත් මුදලිගෙන් ලැබුණේ ලොකු දඬුවම්.
මේ වද හිංසා තවත් දරාගන්න බැරිම තැන, එක කළුවර රාත්රියක සිරිමල් තීරණය කළා මුදලිගේ වලව්වෙන් පැනලා යන්න. ඔහු කාටත් හොරෙන් කැලෑව පැත්තට දිව්වා. කළුවරේම මහා කැලෑව මැදින් යනකොට බස්සන්ගේ සද්දේ, කෘමීන්ගේ සද්දේ ඇහෙනකොට සිරිමල්ට ටිකක් බය හිතුණත්, මුදලිගේ ගෙදරට වඩා මේ කැලෑව ආරක්ෂිතයි කියලා ඔහුට හිතුණා. මහන්සිය නිවාගන්න ලොකු නුග ගහක් යටට වෙලා ඔහුට නින්ද ගියා.
පහුවදා උදේ කැලෑවේ ලස්සන කුරුලු නාද එක්ක සිරිමල් ඇහැරුණා. ටික දුරක් ඉස්සරහට යනකොට ඔහුට එකපාරටම ඇහුණේ හරිම බයාදු, වේදනාකාරී ගෙරවුම් සද්දයක්. සිරිමල් ගහක් පිටුපසට වෙලා හැංගිලා බැලුවා. එතන හිටියේ කැලෑවේ රජා වගේ හිටපු මහා ලොකු කේශර සිංහයෙක්! සිංහයෙක් දැක්කම ඕනෑම කෙනෙක් බය වෙනවා. සිරිමල්ගෙත් දණහිස් වෙව්ලන්න ගත්තා. ඒත් ඔහු හොඳින් බැලුවම දැක්කා මේ සිංහයා කෑම හොයනවා නෙවෙයි, උගේ එක කකුලක් උස්සගෙන වේදනාවෙන් කෙඳිරි ගානවා කියලා.
සිරිමල්ගේ හිතේ තිබුණු බය ටික ටික අඩුවෙලා කරුණාව මතු වුණා. ඔහු හිමින් හිමින් සිංහයා ළඟට ගියා. සිංහයා සිරිමල් දිහා බැලුවේ කේන්තියෙන් නෙවෙයි, උදව් ඉල්ලන අසරණ බැල්මකින්. සිරිමල් ළං වෙලා බලනකොට දැක්කා සිංහයාගේ කකුලේ යටිපතුලට ලොකු කටුවක් ඇනිලා කකුල ඉදිමිලා තියෙනවා.
“බය වෙන්න එපා යාලුවේ, මම මේක හිමින් ගලවන්නම්.” සිරිමල් බොහොම කාරුණික ව සිංහයාට කතා කළා. ඔහු තමන්ගේ වෙව්ලන අත්වලින් සිංහයාගේ කකුල අල්ලගෙන, එකපාරටම අර ලොකු කටුව ගලවලා දැම්මා. සිංහයාට ලොකු සහනයක් දැනුණා. ඌ පුංචි බලු කුක්කෙක් වගේ සිරිමල්ගේ අත ලෙවකාලා, ආදරය පෙන්නලා කැලෑව ඇතුළට යන්න ගියා.
කාලය වේගයෙන් ගෙවිලා ගියා. සිරිමල් කැලේ පලතුරු කකා, ගල් ගුහාවක ජීවත් වෙමින් නිදහසේ හිටියා. ඒත් දවසක් මුළු කැලෑවම දෙවනත් කරගෙන ගජනායක මුදලි තමන්ගේ ගෝලයොත් එක්ක කැලෑවට ආවා. ඒ ගමේ පවත්වන ලොකු උත්සවයකට ප්රදර්ශනය කරන්න කැලේ ඉන්න සත්තුන්ව පණපිටින් අල්ලගෙන යන්නයි ඔවුන් ආවේ. මුදලිගේ මිනිස්සු කැලේ හිටපු මුවන්, මොණරුන් වගේම අර මහා සිංහයාවත් දැවැන්ත ලී කූඩුවකට දාලා අල්ලගත්තා.
මේ අතරතුරේ සත්තුන්ව බේරගන්න ආපු සිරිමල්වත් මුදලිගේ මිනිස්සුන්ට අහු වුණා. “ආ… කාලකණ්ණියා! තෝ නේද මගෙන් පැනලා ආවේ? අද තෝව මම ලේසියෙන් අතාරින්නේ නෑ!” ගජනායක මුදලි කෝපයෙන් කෑගැහුවා.
මුදලි හරිම කුරිරු දඬුවමක් නියම කළා. “මේකාට දවස් ගාණකින් කෑම දීලා නැති, අර අල්ලගත්තු දරුණු සිංහයාගේ කූඩුවට දාපියව්!” ඔහු අණ කළා. මුදලිගේ මිනිස්සු සිරිමල්ව ඇදගෙන ගිහින් අර මහා සිංහයා හිටපු ලොකු ලී කූඩුවට දාලා දොර වැහුවා.
කූඩුව ඇතුළේ හිටපු සිංහයා කේන්තියෙන් ගොරවාගෙන සිරිමල්ගේ පැත්තට පැන්නා. සිරිමල් බයෙන් ඇස් දෙක පියාගත්තා. තමන්ගේ ජීවිතේ අවසාන මොහොත මේකයි කියලා ඔහුට හිතුණා. ඒත්… එකපාරටම සිංහයාගේ ගෙරවුම නැවතුණා. සිරිමල්ගේ මූණට දැනුණේ උණුසුම් හුස්මක්. ඔහු ඇස් ඇරලා බලනකොට දැක්කේ, සිංහයා තමන්ගේ ඇඟේ දැවටෙමින්, අත් දෙක ලෙවකමින් ආදරේ කරනවා! මේ වෙන කවුරුවත් නෙවෙයි, එදා කකුලේ ඇනුණු කටුව ගලවලා සිරිමල් ජීවිතේ බේරපු ඒ සිංහ රාජයාමයි. සතාට සිරිමල්ව අමතක වෙලා තිබුණේ නැහැ.
මේ පුදුම දර්ශනය දැකලා කූඩුව වටේ හිටපු මුදලිටයි ඔහුගේ මිනිස්සුන්ටයි අදහාගන්න බැරි වුණා. ඔවුන් බය වෙලා ආපස්සට පැනලා දිව්වා. මේ අවස්ථාවෙන් ප්රයෝජනය ගත්තු සිරිමල්, ඉක්මනින් කූඩුවේ දොර ඇරලා සිංහයාව නිදහස් කළා. ඊටපස්සේ සිංහයාත් එක්කම ගිහින් අනිත් සත්තු හිරකරලා හිටපු කූඩු ඔක්කොම ඇරලා ඒ අහිංසක සතුන්වත් නිදහස් කළා.
එදායින් පස්සේ ගජනායක මුදලි කවදාවත් ඒ කැලෑව පැත්තේ ආවේ නැහැ. සිරිමල් කැලේ සත්තුන්ගේ හොඳම යාලුවා වෙලා, කැලේ රජා වුණු සිංහයාගේ ආරක්ෂාව යටතේ සතුටින් ජීවත් වුණා.
කතාවෙන් ගත හැකි ආදර්ශය: අපි කිසිම ලාභ ප්රයෝජනයක් බලාපොරොත්තු නොවී අන් අයට (සතුන්ට හෝ මිනිසුන්ට) කරුණාව දක්වා උදව් කළහොත්, අපට කරදරයක් වන අවස්ථාවකදී ඒ කළගුණ අනිවාර්යයෙන්ම අපවෙත පෙරළා පැමිණ අපව ආරක්ෂා කරයි.
