එකමත් එක කාලෙක, ලස්සන කඳු වැටියකින් වටවුණු, සරුසාර කුඹුරු යායකින් සහ මහනෙල් මල් පිරුණු වැවකින් හැඩවුණු “රන්කෙත්ගම” කියලා පුංචි ගමක් තිබුණා. මේ ගමේ හිටියා හරිම අපූරු යහළුවෝ හතරදෙනෙක්. මේ හතරදෙනාගෙන් තුන්දෙනෙක්ම ගමේ හිටපු දක්ෂම, ඒ වගේම උගත්කමින් ඉහළම තරුණයෝ. ඔවුන්ගේ නම් වුණේ පණ්ඩිත, ශාස්ත්ර සහ විද්යා. මේ තුන්දෙනා හැමදාම කළේ පන්සලේ තිබුණු පැරණි පුස්කොළ පොත් කියවන එකයි, අලුත් මන්ත්ර ගුරුකම් ඉගෙන ගන්න එකයි. හැබැයි මේ අයගේ අනිත් යහළුවා වුණු “සිරිමල්” ඒ තරම් පොතපතේ උගතෙක් නෙමෙයි. හැබැයි සිරිමල් කියන්නේ ගස්වැලක් වවාගෙන, වටපිටාවේ පරිසරය දිහා බලලා කාලගුණය පවා කියන්න පුළුවන්, හරිම ප්රායෝගික බුද්ධියක් තියෙන කඩිසර තරුණයෙක්. අර උගත් යාළුවෝ තුන්දෙනා හැමතිස්සෙම සිරිමල්ට විහිළු කළේ “කිසිම ඉගෙනුමක් නැති, පොතක් පතක් කියවන්නේ නැති මෝඩයා” කියලයි.
කාලය මෙහෙම ගතවෙද්දී, රන්කෙත්ගමට ලොකු කරදරයක් ආවා. ගමට අවුරුදු දෙකකින් විතර හරිහැටි වැස්සක් ලැබුණේ නැහැ. කුඹුරු ඔක්කොම වේලිලා, ඉරි තළලා ගියා. වැවේ වතුර හිඳිලා ගියා. ගමේ මිනිස්සුන්ට කන්න බොන්න විදියක් නැතුව ලොකු නියඟයකට මුහුණ දෙන්න සිද්ධ වුණා. මේ නිසා අපේ යහළුවෝ හතරදෙනා එකතු වෙලා තීරණයක් ගත්තා.
“අපි මේ ගමේ හිටියොත් අපිටත් බඩගින්නේ තමයි මැරෙන්න වෙන්නේ. අපි යමු දිසාපාමොක් ආචාරිතුමා ඉන්න මහා නුවරට. එහේ ගියොත් අපේ උගත්කමට හොඳ රස්සාවල් හොයාගන්න පුළුවන් වේවි.” පණ්ඩිත යෝජනා කළා. අනිත් අයත් ඒකට කැමති වුණා.
උදෙන්ම ගමන පිටත් වුණු මේ හතරදෙනාට යන්න තිබුණේ හරිම භයානක, ඝන කැලෑවක් මැදින්. මේ කැලෑව හරියට සිංහරාජය වගේ ලොකු ගස්වැල් වලින් පිරිලා, අඳුරු වැටිලා තිබුණේ. කුරුල්ලන්ගේ සද්දයයි, වියළි කොළ පෑගෙන සද්දයයි විතරයි ඇහුණේ. ටික දුරක් කැලෑව මැදින් යද්දී, එකපාරටම පාර අයිනේ තිබිලා ලොකු ඇටකටු ගොඩක් මේ අයට දැකගන්න ලැබුණා.
පණ්ඩිත ඒ ඇටකටු ටික ළඟට ගිහින් හොඳට පරීක්ෂා කරලා බැලුවා. “හා හා… මේ තියෙන්නේ සාමාන්ය සතෙකුගේ ඇටකටු නෙමෙයි. මේ තියෙන්නේ කැලෑවේ රජා වුණු දැවැන්ත සිංහයෙකුගේ ඇටකටු ගොඩක්!” එහෙම කිව්ව පණ්ඩිතට අමුතු අදහසක් ආවා. “යාලුවනේ, අද මම මගේ උගත්කමේ තරම ඔයාලට පෙන්නන්නම්. මම දන්න මන්ත්ර බලයෙන් මේ ඇටකටු ටික එකතු කරලා සිංහයෙකුගේ ඇටසැකිල්ලක් හදනවා.” එහෙම කියපු පණ්ඩිත, ඇස් පියාගෙන මන්ත්රයක් ජප කරද්දී පුදුම විදියට අර විසිරිලා තිබුණු ඇටකටු ටික එකට එකතු වෙලා ලොකු ඇටසැකිල්ලක් නිර්මාණය වුණා.
මේක දැකපු ශාස්ත්රටත් ඕනේ වුණා එයාගේ දක්ෂකම පෙන්නන්න. “ඔයාට පුළුවන් වුණේ ඇටකටු එකතු කරන්න විතරනේ. මම දැන් මගේ මන්ත්ර බලයෙන් මේකට මස්, ලේ, නහර දීලා ලස්සන හමක් ඇති කරනවා.” එහෙම කියපු ශාස්ත්රත් මන්ත්රයක් මතුරලා අතේ තිබුණු වතුර ටිකක් ඇටසැකිල්ලට ඉස්සා. බලන් ඉද්දිම ඒ ඇටසැකිල්ල ලස්සන කහ පාට සිංහ හමකින් වැහිලා, මස් ලේ පිරිලා, හරියටම නිදාගෙන ඉන්න දැවැන්ත සිංහයෙක් බවට පත් වුණා.
මේ ඔක්කොම දිහා බලාගෙන හිටපු විද්යාට දැන් හරිම ආඩම්බරයි. “ඔයාලා දෙන්නගේ වැඩේ නම් හරිම සරලයි. මම තමයි මේ කණ්ඩායමේ ඉන්න දක්ෂම කෙනා. මම දැන් මේ මියගිය සිංහයාට ප්රාණය දෙනවා!” කියලා විද්යා තමන්ගේ මන්ත්රය කියන්න සූදානම් වුණා.
මේ වෙලාවේ මෙතනට පැනපු සිරිමල් එකපාරටම කෑගැහුවා. “අනේ එපා යාළුවනේ… ඔයාලා මේ මොකක්ද කරන්න හදන්නේ? මේක කැලෑවේ ඉන්න දරුණුම සතා. ඔයාලා මේකට පණ දුන්නොත් ඌ නැගිටලා ඉස්සෙල්ලාම කරන්නේ බඩගින්නට අපිව කන එක. කරුණාකරලා ඔය වැඩේ නවත්වන්න!” සිරිමල් හරිම බයෙන් යාලුවන්ගෙන් ඉල්ලා හිටියා.
නමුත් උගත්කමින් මත් වෙලා හිටපු යාලුවෝ තුන්දෙනා සිරිමල්ගේ කතාවට හයියෙන් හිනා වුණා. “හා හා… නුඹට අපි වගේ ඉගෙනගන්න බැරිවුණු නිසා නුඹට අපේ දක්ෂකම් දැකලා ඊර්ෂ්යාවයි නේද? අපි මේ සතාව හදපු නිසා ඌ කවදාවත් අපිට කරදරයක් කරන්නේ නැහැ. නුඹ බය නම් ගිහින් හැංගියන්.” කියලා විද්යා සිරිමල්ට බැන වැදුණා.
තමන්ගේ යාලුවන්ට කොච්චර කිව්වත් වැඩක් නැති බව තේරුම් ගත්තු සිරිමල්, තමන්ගේ ප්රායෝගික නුවණ පාවිච්චි කළා. ඔහු වටපිට බලලා කිට්ටුවම තිබුණු උසම උස මාර ගහකට ඉක්මනින්ම නැගලා, ගහේ මුදුනටම වෙලා හැංගුණා.
සිරිමල් ගහට නැගපු ගමන්ම, විද්යා තමන්ගේ මන්ත්රය කියන්න පටන් ගත්තා. මන්ත්රය ඉවර වෙනවාත් එක්කම, බිම නිදාගෙන හිටපු සිංහයා එකපාරටම ඇස් ඇරියා. ඌ ලොකු හුස්මක් අරගෙන තමන්ගේ විශාල කේශර ගසලා, කැලෑවම දෙදරන්න මහා හයියෙන් ගෙරෙව්වා. දවස් ගාණකින් කෑමක් නොකා හිටපු සිංහයාට ඉස්සෙල්ලාම දැකගන්න ලැබුණේ තමන් ඉස්සරහා බයෙන් ගැහි ගැහී ඉන්න අර උගත් තරුණයෝ තුන්දෙනාවයි.
කිසිම දෙයක් හිතන්නවත්, පැනලා දුවන්නවත් අර තුන්දෙනාට වෙලාවක් ලැබුණේ නැහැ. ඇසිපිය හෙළන නිමේෂයකින් සිංහයා ඒ තුන්දෙනාටම පහර දීලා තමන්ගේ කුසගින්න නිවා ගත්තා. ගහ උඩට වෙලා බලාගෙන හිටපු සිරිමල්ට මේ සිද්ධිය දැකලා ගොඩක් දුක හිතුණත්, තමන්ගේ ප්රායෝගික නුවණ නිසා තමන්ගේ ජීවිතේ බේරුණු බව ඔහුට තේරුණා. සිංහයා එතනින් ඈතට ගියාට පස්සේ හිමිහිට ගහෙන් බැහැපු සිරිමල්, කල්පනාවෙන් නැවතත් ගම දෙසට යන්න පිටත් වුණා.
කතාවෙන් ගත හැකි ආදර්ශය:
පොතපතින් කොතරම් දේවල් ඉගෙන ගත්තත්, ප්රායෝගික බුද්ධියක් (සාමාන්ය දැනීමක්) නොමැති නම් එම උගත්කමින් කිසිදු ප්රයෝජනයක් නැත. ජීවිතයේ ගැටලුවලට මුහුණ දීමේදී උගත්කමට වඩා ප්රායෝගිකත්වය (Common Sense) ඉතා වැදගත් වේ.
