ගම්බද සුන්දර පරිසරයක පිහිටි කුඩා නිවසක ‘සංජු’ නමැති කුඩා පිරිමි ළමයෙක් තම දෙමාපියන් සමඟ ජීවත් විය. සංජු හරිම දඟකාර, චිත්ර ඇඳීමට සහ සෙල්ලම් කිරීමට දක්ෂ ළමයෙකි. නමුත් ඔහුට තිබූ ලොකුම අඩුපාඩුව වූයේ ඉතා ඉක්මනින් කෝපයට පත්වීමයි. සුළු දේටත් කේන්ති ගන්නා ඔහු, නිවසේ අයට මෙන්ම යහළුවන්ටද සැරින් සැරයට නොසිතා අශෝභන ලෙස කෑගැසීමට හා සිත් රිදවන වචන පැවසීමට පුරුදුව සිටියේය.
පුතාගේ මෙම නරක පුරුද්ද ගැන සංජුගේ තාත්තා සිටියේ දැඩි කණගාටුවෙනි. දිනක් තාත්තා උපක්රමශීලීව සංජුට හොඳ පාඩමක් උගන්වන්නට සිතුවේය. ඔහු සංජු කැඳවා, යකඩ ඇණ පිරුණු මල්ලක් සහ මිටියක් ඔහු අත තැබීය.
“පුතේ, මම ඔයාට පුංචි වැඩක් දෙන්නම්. මේ වෙලාවෙ ඉඳලා ඔයාට කේන්ති යන සෑම අවස්ථාවකම, අපේ වත්ත වට කරලා තියෙන අර ලෑලි වැටට ගිහින් එක ඇණයක් බැගින් ගහන්න ඕනෑ.” තාත්තා පැවසීය.
සංජුට මෙය හරිම අමුතු වැඩක් ලෙස පෙනුණි. පළමු දිනයේම සංජුට කේන්ති ගිය වාර ගණන අතිවිශාලය. එදින අවසානයේ ඔහු ලෑලි වැටට ඇණ 37ක්ම ගසා තිබුණි. තද අව්වේ තබාගෙන මිටියෙන් ඇණ ගැසීම ලෙහෙසි පහසු වැඩක් නොවීය.
ඊළඟ සති කිහිපය පුරා සංජු තමන්ගේ කෝපය පාලනය කරගැනීමට උත්සාහ කළේය. මන්ද, කේන්තිය පාලනය කරගැනීම, අර තද ලෑලි වැටට ඇණ ගැසීමට වඩා පහසු බව ඔහුට තේරුම් ගොස් තිබුණි. ඒ අනුව, දිනෙන් දින වැටට ගැසූ ඇණ සංඛ්යාව ක්රමයෙන් අඩු විය.
අවසානයේ, සංජුට මුළු දවස පුරාම එකම වතාවක්වත් කේන්ති නොගිය සුන්දර දිනය උදා විය! ඔහු ඉතා සතුටින් තාත්තා වෙත ගොස්, “තාත්තේ, අද මට එක පාරක්වත් කේන්ති ගියේ නැහැ!” යි පැවසීය.
එවිට තාත්තා සිනාසී මෙසේ කීවේය. “ගොඩක් හොඳයි පුතේ. දැන් ඔයා කරන්න ඕනෑ ඊළඟ දේ. මෙතැන් සිට ඔයාට කේන්ති නොගිහින් පාලනය කරගන්න පුළුවන් වෙන එක එක දවසට, අර වැටේ ගහපු ඇණවලින් එක බැගින් ගලවන්න.”
දින, සති ගෙවී ගියේය. සංජු ඉවසීම පුරුදු විය. අවසානයේ ලෑලි වැටේ තිබූ සියලුම ඇණ ගලවා ඉවත් කිරීමට සංජුට හැකි විය. ඔහු අන්තිම ඇණයත් ගලවා, “තාත්තේ, දැන් වැටේ එක ඇණයක්වත් නැහැ!” යි ආඩම්බරයෙන් කීවේය.
තාත්තා සංජුගේ අතින් අල්ලාගෙන වත්තේ ලෑලි වැට ළඟට ගියේය.
“පුතේ, ඔයා ගොඩක් දක්ෂයි. ඔයා ඔයාගේ කෝපය පාලනය කරගන්න ඉගෙන ගත්තා.” තාත්තා සංජුගේ හිස පිරිමදිමින් පැවසීය.
“නමුත් පුතේ, අර ලෑලි වැට දිහා හොඳින් බලන්න. ඔයා ගලවපු ඇණවලින් පස්සේ වැටේ ඉතිරි වෙලා තියෙන හිල් (කැලැල්) පෙනෙනවා නේද? ඒ වැට තවදුරටත් ඉස්සර තිබුණා වගේ ලස්සන, සිනිඳු වැටක් නෙවෙයි.”
සංජු හිස ඔසවා වැට දෙස බැලීය. එහි සිදුරු සිය ගණනක් තිබුණි.
“අපේ කෝපයත් අන්න ඒ වගේ පුතේ.” තාත්තා ආදරයෙන් පැහැදිලි කළේය.
“ඔයා කේන්තියෙන් කෙනෙකුට සිත් රිදෙන වචනයක් කිව්වම, ඒ කෙනාගේ හදවතේ අන්න ඒ වගේ ලොකු කැලැලක්, තුවාලයක් ඉතිරි වෙනවා. පස්සේ කාලෙක ඔයා ඒ කෙනාගෙන් කොච්චර ‘සමාවෙන්න’ කියලා ඉල්ලුවත්, ඒ හදවතේ ඇති වුණු තුවාලය නැති කරන්නේ නැහැ.”
සංජුට තම වරද වටහා ගත්තේය. එදින සිට ඔහු වචනයක් පිට කිරීමට පෙර දෙපාරක් සිතීමට පුරුදු විය.
ආදර්ශය (Moral):
කෝපයෙන් පවසන වචන මිනිස් හිත්වල කිසිදා මකා දැමිය නොහැකි ගැඹුරු තුවාල ඇති කරයි. යම් කෙනෙකුට වචනයකින් හෝ රිදවීමට පෙර ඔබේ කෝපය පාලනය කරගැනීමට මතක තබාගන්න. මන්ද, ‘සමාවෙන්න’ යන වචනයට තුවාලයක් සුව කළ හැකි වුවද, එහි කැලල මකා දැමිය නොහැක.
