ගොඩක් ඉස්සර කාලෙක, අපේ ලංකාවේ කඳු පේළියකින් වටවුණු, වෙල් යායවල් වලින් හැඩවුණු ලස්සනම ලස්සන ගම්මානයක් තිබුණා. මේ ගමේ හිටියා ගුණදාස කියලා ගොඩක් කරුණාවන්ත, වයසක ගොවි මහත්තයෙක්. ගුණදාස මාමාගේ ගෙදර තිබුණේ ලොකු කුඹුරු යායකට මායිම් වෙලා. ගෙවත්ත පුරාම අඹ, කොස්, පොල් වගේ පලතුරු ගස් පිරිලා තිබුණා. කුරුල්ලන්ගේ සද්දෙත් එක්ක මේ ගෙදර හරිම ලස්සනයි.
ගුණදාස මාමාට හිටියා පුත්තු හතර දෙනෙක්. ලොකු පුතා සමන්, දෙවෙනියා කමල්, තුන්වෙනියා නිමල් සහ බාලයා විමල්. මේ හතර දෙනාම හරියට යෝධයෝ වගේ උස මහත, ගොඩක් හයිය හත්තිය තියෙන තරුණයෝ. කුඹුරේ වැඩක් වුණත්, ගෙදර වැඩක් වුණත් කරන්න මේ හතර දෙනාට ලොකු ශක්තියක් තිබුණා. හැබැයි මේ හතර දෙනාගේ එකම එක ලොකු නරක පුරුද්දක් තිබුණා. ඒ තමයි, ඔවුන් කවදාවත් එකමුතුව වැඩ කළේ නැහැ. උදේ පාන්දර නැගිට්ට වෙලාවේ ඉඳන් රෑට නිදාගන්නකම්ම මේ හතර දෙනා මොකක් හරි පුංචි දේකටත් මරාගන්නවා.
“අද මමයි කුඹුරට යන්නේ, උඹ ගෙදර හිටපන්!” ලොකු පුතා කෑ ගහනවා.
“බැහැ බැහැ, ඊයේ කුඹුරට ගියෙත් මම, අද මමයි යන්නේ!” දෙවෙනියා ඊට වඩා හයියෙන් කෑ ගහනවා.
කෑම කනකොට ලොකුම අඹ ගෙඩිය කාටද කියන එකටත් රණ්ඩු, මිදුල අතුගාන්නේ කවුද කියන එකටත් රණ්ඩු. මේ අයගේ රණ්ඩු සද්දෙට අහල පහළ ගෙවල් වල මිනිස්සුන්ටත් කරදරයක් වුණා.
තමන්ගේ දරුවන්ගේ මේ හැසිරීම ගැන ගුණදාස මාමා හිටියේ ගොඩක් ලොකු දුකකින්.
“මම නැති කාලෙක මේ ළමයි හතර දෙනා මෙහෙම රණ්ඩු වෙවී හිටියොත්, පිට මිනිස්සු ඇවිත් අපේ දේපළත් අරගෙන මෙයාලව විනාශ කරලා දාවි.” තාත්තා නිතරම කල්පනා කළා. කොච්චර අවවාද දුන්නත්, ආදරෙන් කරුණු පැහැදිලි කරලා දුන්නත් මේ පුත්තු හතර දෙනා ඒවා ගණන් ගත්තේ නැහැ. අන්තිමේදී ගුණදාස මාමා තීරණය කළා මේ දරුවන්ට කවදාවත් අමතක වෙන්නේ නැති හොඳ පාඩමක් උගන්වන්න.
එක දවසක් උදේ පාන්දරම නැගිට්ට ගුණදාස මාමා, මිදුලට බැහැලා වත්ත පහළට ගියා. ගිහින් හොඳට වේලිලා හයිය වෙලා තියෙන දර කෝටු වගයක් එකතු කරගත්තා. ඊටපස්සේ ඒ දර කෝටු ටික එකට තියලා, ගොඩක් හයිය කොහු ලණුවකින් ගැට ගහලා ලොකු මිටියක් හැදුවා. ඒක කොච්චර හයියද කිව්වොත් ලේසියෙන් හොලවන්නවත් බැහැ.
ගුණදාස මාමා ගෙදර ඉස්සරහා තියෙන පිල උඩ වාඩි වෙලා, පුත්තු හතර දෙනාටම කතා කළා. “සමන්, කමල්, නිමල්, විමල්… ඉක්මනට මෙහාට එන්න. අද මම ඔයාලා හතර දෙනාට පොඩි තරගයක් තියන්නයි යන්නේ.”
තරගයක් කිව්ව ගමන් පුත්තු හතර දෙනාම දුවන් ආවා. කවුද වැඩියෙන්ම දක්ෂ කියලා පෙන්නන්න හතර දෙනාටම ලොකු උවමනාවක් තිබුණා. තාත්තා අර හදාගත්තු දර කෝටු මිටිය පෙන්නලා මෙහෙම කිව්වා. “ඔයාලා හතර දෙනාගෙන් ගොඩක්ම ශක්තිමත් කවුද කියලා අද මම බලාගන්නවා. මේ කෝටු මිටිය අරගෙන, මැදින් දෙකට කැඩෙන විදිහට කඩන්න ඕනේ. හැබැයි ලණුව ලිහන්න බැහැ.”
මුලින්ම ඉස්සරහට ආවේ ලොකු පුතා සමන්. “ඕක මට සුළු දෙයක් තාත්තේ..” කියලා ඔහු කෝටු මිටිය අතට ගත්තා. ඔහු තමන්ගේ මුළු වෙර වීර්යයම දාලා කෝටු මිටිය කඩන්න හැදුවා. දාඩිය දාලා, මූණත් රතු වුණා. කකුලෙන් පාගගෙනත් කඩන්න හැදුවා. ඒත් කෝටු මිටියෙන් එක කෝටුවක්වත් කැඩුණේ නැහැ. හති දාගෙන සමන් පැත්තකට වුණා.
ඊටපස්සේ කමල්, නිමල් සහ බාල පුතා විමල් තුන්දෙනාම එකා පස්සේ එකා ඇවිත් කෝටු මිටිය කඩන්න උත්සාහ කළා. සමහරු දත් මිටි කාගෙන කඩන්න හැදුවා, තවත් අය බිම තියලා කඩන්න හැදුවා. ඒත් ඒ කෝටු මිටිය තියා, ඒකේ බැඳලා තිබුණු කොහු ලණුවවත් කඩන්න කාටවත්ම පුළුවන් වුණේ නැහැ. අන්තිමේදී හතර දෙනාම හොඳටම මහන්සි වෙලා, පරාජය භාරගෙන බිම වාඩි වුණා.
“අපිට බැහැ තාත්තේ, ඔය කෝටු මිටිය ගොඩක් හයියයි. කාටවත් ඕක කඩන්න බැහැ.” පුත්තු හතර දෙනාම එක හඬින් කිව්වා.
ගුණදාස මාමා හිනා වෙලා නැගිට්ටා. ඔහු කෝටු මිටිය අතට අරගෙන, ඒක ගැටගහලා තිබුණු කොහු ලණුව හෙමින් සැරේ ලිහලා දැම්මා. ඊටපස්සේ කෝටු ටික වෙන් කරලා, එක පුතෙකුට එක කෝටුව ගානේ බෙදලා දුන්නා.
“දැන් ඔය කෝටුව කඩන්න බලන්න.” තාත්තා කිව්වා.
පුත්තු හතර දෙනාම කිසිම මහන්සියක් නැතුව ‘ටක්’ ගාලා තමන්ගේ අතේ තිබුණු කෝටුව දෙකට කැඩුවා. ඔවුන් පුදුම වෙලා තාත්තා දිහා බැලුවා.
එතකොට ගුණදාස මාමා හරිම ආදරෙන් තමන්ගේ දරුවන්ට මෙහෙම කිව්වා. “මගේ ආදරණීය පුතාලා, මේ කෝටු ටික ඔයාලා හතර දෙනා වගේ. මේ කෝටු ටික එකට එකතු වෙලා කොහු ලණුවෙන් බැඳිලා තියෙනකොට, ඒ කියන්නේ කෝටු මිටියක් විදිහට තියෙනකොට, ඔයාලගෙන් කොච්චර ශක්තිමත් කෙනෙක්ට උනත් ඒක කඩන්න බැරි වුණා. ඒ තරමටම ඒක ශක්තිමත් වුණා. හැබැයි මම ලණුව ලිහලා කෝටු ටික වෙන වෙනම දුන්නම, ඒක කඩන එක ඔයාලට හරිම ලේසි වැඩක් වුණා නේද?”
පුත්තු හතර දෙනා නිශ්ශබ්දව අහගෙන හිටියා.
“අන්න ඒ වගේ තමයි පුතේ, ඔයාලා හතර දෙනාත් රණ්ඩු නොවී, එකිනෙකාට උදව් කරගෙන සමගියෙන් එකට හිටියොත් මේ ලෝකේ කිසිම කෙනෙකුට ඔයාලව වට්ටන්න බැහැ. කිසිම සතුරෙකුට ඔයාලට කරදරයක් කරන්න බැහැ. හැබැයි ඔයාලා මේ වෙන් කරපු කෝටු වගේ තනියම හිටියොත්, රණ්ඩු වුණොත්, පිට මිනිස්සු ඇවිත් ඔයාලව ලේසියෙන්ම විනාශ කරලා දාවි.”
තාත්තාගේ මේ වචන ටික පුත්තු හතර දෙනාගේම හදවතට තදින්ම කාවැදුණා. තමන් මෙච්චර කල් කළේ කොච්චර ලොකු මෝඩකමක්ද කියලා ඔවුන්ට තේරුණා. සමන් ඉස්සරහට ඇවිත් තමන්ගේ මල්ලිලා තුන්දෙනාවම බදාගත්තා. එදායින් පස්සේ ඒ ගෙදරින් කවදාවත් රණ්ඩු සද්දයක් ඇහුණේ නැහැ. සහෝදරයෝ හතර දෙනාම එකතු වෙලා, සමගියෙන් කුඹුරේ වැඩ කළා. ඒ කන්නයේ කුඹුරෙන් වෙනදාට වඩා ගොඩක් සරු අස්වැන්නක් ලබාගන්නත් ඔවුන්ට පුළුවන් වුණා.
කතාවෙන් ගත හැකි ආදර්ශය: අපි කොච්චර ශක්තිමත් වුණත්, තනි වුණොත් අපිව ලේසියෙන්ම පරාජය කරන්න පුළුවන්. නමුත් අපි හැමෝම එකමුතු වුණොත්, අපේ සමගිය නිසාම අපිට ලොකු බලයක් ලැබෙනවා. කිසිම කෙනෙකුට අපිව පරාජය කරන්න බැහැ. ඒ නිසයි “සමගිය බලය වේ” කියලා කියන්නේ.
